De geallieerden en de shoah

De Dag trekt ten onrechte de conclusie dat ‘het Vaticaan’ de geallieerden tijdens de Tweede Wereldoorlog bekritiseert omdat ze te weinig hebben gedaan om de joden te helpen. Het gaat opnieuw om een mening die is geventileerd in de Osservatore Romano.

Ook De Dag verwijst naar de dagboeken van Henry Morgenthau. Dat is op zichzelf geen nieuws, want die zijn al jaren geleden gepubliceerd. Je hoeft maar naar Wikipedia te gaan om te lezen dat de joodse Amerikaan Henry Morgenthau jr. zijn regering verweet veel te langzaam te reageren op de noodkreten van de joden in het bezette Europa.

Toch is het van belang om hier nog eens op te wijzen: het plaatst de houding van paus Pius XII in perspectief. Als hij al geaarzeld heeft om op te komen voor de joden, dan geldt dat zeker ook voor de geallieerden.

Hoeveel miljoen?

Aartsbisschop Dadeus Grings van Porto Alegre heeft gezegd dat er meer katholieken en zigeuners zijn omgekomen tijdens de Shoah dan joden. In totaal zou het gaan om 22 miljoen katholieken.

Het is niet duidelijk waar hij dat getal vandaan heeft. Cijfers over burgerslachtoffers noemen getallen van rond de 50 miljoen. Daar zullen natuurlijk veel katholieken bij zijn: alleen al in Polen gaat het om zo’n 2 miljoen mensen. Maar als ik een betrouwbaar ogend artikel op Wikipedia zie, dan zijn er meer burgers omgekomen in de Sovjet-Unie, China en Indonesië en daar wonen niet zo veel katholieken.

Bovendien hebben de Nazi’s nooit systematisch katholieken opgepakt en vermoord, zoals ze wel deden met de joden. En, inderdaad, met de zigeuners. De aartsbisschop had daar ook Jehova's Getuigen en homoseksuelen aan toe kunnen voegen.

De vergelijking met Wilkinson gaat niet op omdat Grings de moord op de joden niet ontkent. Hoe het geschiedenisonderwijs in Brazilië is, weet ik niet. Maar het zou best kunnen dat de aandacht voor de Tweede Wereldoorlog veel minder is dan in Europa. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor Japan. Of misschien is de aartsbisschop gewoon slecht in rekenen.

Salesianen en Yad-Vasjem over Pius XII

Deskundigen van Yad-Vasjem hebben welwillend gereageerd op nieuwe documenten over de rol van paus Pius XII tijdens de Tweede Wereldoorlog. De documenten kwamen ter tafel tijdens het seminar dat Yad-Vasjem en het Studium Theologicum Salesianum afgelopen zondag en maandag organiseerden.

Dat bleek uit een interview dat Radio Vaticana had met pater Roberto Spataro, een van de deelnemers aan het seminar. Volgens hem werd er veel onbekend archiefmateriaal gepresenteerd.

Deze documenten zullen worden gepubliceerd en alle deelnemers waren het erover eens dat de discussie door moet gaan, aldus Spataro.

Jad-Vasjem en Vaticaan over Pius XII

Zondag 8 maart begon een tweedaagse bijeenkomst in Jeruzalem over de rol van paus Pius XII tijdens de Shoah. Vertegenwoordigers van Jad-Vasjem en het Vaticaan discussiëren over dit onderwerp dat een schaduw werpt over het komende bezoek van de paus aan Israël.

De pers werd alleen toegelaten bij de opening van het seminar. Wat er achter de gesloten deuren gezegd wordt, weten we niet maar een oplettende journalist, Ulrich W. Sahm van de Duits-joodse website haGalil.com zag een begin van een discussie.

Nuntius Antonio France merkte op dat er nog nooit een schriftelijk bevel is gevonden waarin Hitler beveelt de joden te vernietigen. Toch staat het vast dat hij dat van plan was. Op dezelfde manier moet de rol van de kerk worden beschouwd, vond de nuntius, die daarmee impliceerde dat het ontbreken van een schriftelijk bewijs voor de hulp van Pius XII aan de joden niets afdoet aan wat de Kerk voor hen heeft gedaan tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Directeur Avner Sjalev van Jad-Vasjem schudde hevig met zijn hoofd en begon aantekeningen te maken toen hij dat hoorde. Gelegenheid om vragen te stellen was er niet, dus is het afwachten of de discussie nog naar buiten komt.